Сұрақ - Жауап

Сұрақ – жауап

Азаматтардың әлеуметтік осал санатынан сақтандыру мәртебесі

Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына жарна төлеуден кім босатылды және МӘМС жүйесіндегі мәртебе «сақтандырылмаған» болса, қайда жүгінуге болады-біз сіздің сұрақтарыңызға жауап береміз.

Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорына кім үшін мемлекет жарна төлейді?

Әлеуметтік осал санат ретінде анықталған азаматтардың 15 жеңілдік санаты үшін. Бұлар:

  • Балалар
  • Жұмыссыз ретінде тіркелген тұлғалар
  • Жұмыс істемейтін жүкті әйелдерНеработающие лица, воспитывающие ребенка/детей до достижения ими возраста 3-х лет
  • Бала/бала тууына, жаңа туған баланы /балаларды асырап алуға байланысты, бала/бала 3 жасқа толғанға дейін оның күтімі бойынша демалыстағы адамдар
  • 18 жасқа толғанға дейін мүгедек баланы күтуді жүзеге асыратын жұмыс істемейтін адамдар
  • I топтағы мүгедекке бала кезінен күтім жасайтын жұмыс істемейтін адамдар;
  • Зейнетақы төлемдерін алушылар, оның ішінде ҰОС қатысушылары мен мүгедектері
  • Қылмыстық-атқару (пенитенциарлық) жүйесі мекемелерінде (қауіпсіздігі барынша төмен мекемелерді қоспағанда) сот үкімі бойынша жазасын өтеп жүрген адамдар)
  • Тергеу изоляторларында ұсталатын адамдар
  • Жұмыс істемейтін оралмандар
  • «Алтын алқа», «Күміс алқа» алқаларымен марапатталған немесе бұрын «Батыр ана» атағын алған, сондай-ақ I және II сатылардағы «Ана даңқы» ордендерімен марапатталған көп балалы аналар
  • Мүгедектер
  • Орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары, сондай-ақ жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында күндізгі оқу нысаны бойынша оқитын тұлғалар
  • Жұмыс істемейтін мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек алушылар.

Сіз азаматтардың әлеуметтік осал санатына жататындығыңыз туралы құжаттарды бір жерге тапсыруыңыз қажет пе?

Жоқ. Әлеуметтік мәртебе басқа мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелерінен Қордың ақпараттық жүйесіне беріледі. Әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіндегі сақтандыру мәртебесі автоматты түрде беріледі.

Егер сіз ресми түрде жұмыссыз болсаңыз, бірақ жұмыс тапсаңыз, мемлекет Сіз үшін ақы төлеуді жалғастыра ма?

Жоқ. Сіздің әлеуметтік мәртебеңіз автоматты түрде жалдамалы қызметкерге ауысады және мемлекет Сіз үшін аударымдар жасауды тоқтатады. Сондай-ақ, егер ол ЖК ашса немесе өзін-өзі жұмыспен қамтыған азамат ретінде бірыңғай жиынтық төлемді (БЖТ) төлей бастаса, мемлекет ол адам үшін ақы төлеуді тоқтатады.

Қандай жағдайларда студент сақтандырылмаған болуы мүмкін?

ЖОО студенттер туралы деректерді азаматтардың жеңілдікті санатына енгізу үшін Білім және ғылым министрлігіне, содан кейін ақпараттық жүйелерді ӘМСҚ-ға интеграциялау арқылы береді. Егер студент тізімге енгізілмесе және МӘМС жүйесіндегі мәртебесі «сақтандырылмаған» болса, оның себебін анықтау үшін өз ЖОО-ның деканатына жүгінуі қажет.

Егер сіз әлеуметтік осал санатқа жатсаңыз, бірақ міндетті медициналық сақтандыру жүйесіндегі мәртебеңіз «сақтандырылмаған» болса не істеу керек?

Егер сіз 15 жеңілдік санатының біріне жатсаңыз, бірақ сіз МӘМС жүйесінде сақтандырылмаған болсаңыз, себебін анықтау үшін Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының бірыңғай байланыс орталығына жүгінуіңіз немесе өтінімді Qoldau 24/7 мобильді қосымшасына жолдауыңыз немесе өз өңіріңіздегі қордың филиалына жүгінуіңіз қажет. Әрбір жағдай себептері әртүрлі болғандықтан, жеке қарастырылады.

Егер сіз сақтандырылмаған болсаңыз да, сіз мемлекет кепілдік берген тегін медициналық көмек пакетінде медициналық көмекке құқығыңыз бар екенін есте ұстағаныңыз жөн. Учаскелік дәрігер, педиатр, жалпы практика дәрігері мамандарының қабылдауы, дәрігерді үйге шақыру, жедел жәрдем, емхана мен стационар деңгейіндегі шұғыл көмек, әлеуметтік маңызы бар, жұқпалы ауруларды, онкологиялық ауруларды емдеу осы пакетке кіреді және сақтандырылған мәртебесіне қарамастан барлығына көрсетіледі.

БЖТ бойынша өзін-өзі жұмыспен қамтығандар

БЖТ дегеніміз не, оның мөлшері қандай, қалай төлеу керек, біз өзін-өзі жұмыспен қамтыған азаматтардың міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесіне қатысуының ең өзекті мәселелерін талқылауға тырыстық.

БЖТ кім төлей алады?

Бірыңғай жиынтық төлемді жеке қосалқы шаруашылық қызметкерлері, отбасылық кәсіпорындардың ақы төленбейтін қызметкерлері және жыл сайынғы айналымы 1 175 АЕК-тен кем немесе жылына 3,2 млн. теңгеден кем қызметкерлері жоқ кәсіпкерлер төлей алады. Басқа жағдайда, бұл төлемді пайдалануға болмайды. Ел аумағында тұрақты тұратындарды және оралмандарды қоспағанда, шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар да жарналарды төлеушілер бола алмайды.

БЖТ-ны қандай мөлшерде және қайда төлейді?

Осы жылдың сәуір айында АЕК мөлшерінің ұлғаюына қарамастан, БЖТ мөлшері 1 АЕК немесе қалаларда тұратын жеке тұлғалар үшін – 2 651 теңге және басқа елді мекендерде тұратын жеке тұлғалар үшін – 0,5 АЕК немесе 1 326 теңге деңгейінде қалды. Салық кодексінің 775-бабына сәйкес БЖТ есептеу және төлеу тәртібі тиісті қаржы жылының 1 қаңтарына АЕК мөлшері негізінде белгіленеді. Төленген сома келесідей бөлінеді: 30% – зейнетақы қорына, 40% – ӘМС қорына, 20% – әлеуметтік сақтандыру қорына, 10% – табыс салығын төлеуге кетеді.

БТЖ төлемін әр түрлі жолдармен төлеуге болады – екінші деңгейлі банктер және олардың мобильді қосымшалары, «Халық банкі» терминалдары, KASSA 24, QIWI, медициналық мекемелердегі жедел төлем терминалдары, «Қазпошта» АҚ филиалдары, Kaspi.kz мобильдік қосымшасы арқылы.

БЖТ төлемегені немесе уақтылы төлемегені үшін айыппұлдар немесе өсімпұлдар бар ма?

Жоқ. Өзін-өзі жұмыспен қамтыған төлеушілер үшін айыппұл мен өсімпұл қарастырылмаған.

Егер сіз БЖТ-ны 1 шілдеге дейін төлемеген болсаңыз, өткен 6 ай үшін төлеуіңіз керек пе?

Иә. Жеңілдік кезеңі алдымен 31 наурызға дейін жарамды болды, содан кейін 1 шілдеге дейін төлемдерді кейінге қалдыру ғана болды, бірақ оларды төлеу бойынша міндеттемелерді жоймады. Осылайша, «МӘМС туралы» Заңның 5-бабының 3-тармағына сәйкес, қорға аударымдар және (немесе) жарналар төленбеген тұлғалар міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесінде медициналық көмек алу құқығын алу үшін қорға төленбеген кезең үшін, бірақ төлеу күнінің алдындағы он екі айдан аспайтын мерзімде жарналарды төлеуге міндетті. Сондықтан МӘМС пакетін пайдалану мүмкіндігі болу үшін сізге 1 қаңтардан бастап 2125 теңге мөлшерінде дербес төлеуші ретінде төлем жасау қажет.

Сіз БЖТ төледіңіз, бірақ МӘМС жүйесіндегі мәртебе «сақтандырылмаған» болып шығады. Неге және не істеу керек?

Егер сіз БЖТ үшін алғаш рет төлеген болсаңыз немесе салыстырмалы түрде жақында төлей бастасаңыз, бірыңғай ақпараттық жүйе 2020 жылдың қаңтарынан бастап алдыңғы айлар үшін жарналарды төлегенге дейін «сақтандырылмаған» мәртебесін береді. Яғни, міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі жұмыс істей бастаған сәттен бастап.

Егер сіз БЖТ-ны жыл басынан бастап үзіліссіз ай сайын төлесеңіз, бірақ бұл ретте сізде «сақтандырылмаған» мәртебесі болса, Халыққа қызмет көрсету орталығында («Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясы) төлем өткендігін нақтылау қажет. Көбінесе жарналар төлеу кезінде қате көрсетілген деректер себеп болады. Болмаса, Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының бірыңғай байланыс орталығына жүгінуіңіз немесе өтінімді Qoldau 24/7 мобильді қосымшасына жолдауыңыз немесе өз өңіріңіздегі қордың филиалына жүгінуіңіз қажет. Әрбір жағдай себептері әртүрлі болғандықтан, жеке қарастырылады. Каждый случай рассматривается в индивидуальном порядке.

БЖТ-ны бірнеше ай бұрын алдын ала төлеуге бола ма?

Жеке тұлғалар бірыңғай жиынтық төлемді төлеушілер болып танылады және төлем жүргізілген күннен бастап және бірыңғай жиынтық төлемді төлеу жүргізілген айдың соңғы күніне дейін «сақтандырылмаған» мәртебесін алады. Сондықтан төлемді уақтылы және ай сайын жүргізу қажет. Алайда, мүмкін болса және төлеушінің қалауы бойынша келесі айлар үшін төлемдер жасауға рұқсат етіледі.

Егер сіз сақтандырылмаған болсаңыз да, сіз мемлекет кепілдік берген тегін медициналық көмек пакетінде медициналық көмекке құқығыңыз бар екенін есте ұстаған жөн. Учаскелік дәрігер, педиатр, жалпы практика дәрігері мамандарының қабылдауы, дәрігерді үйге шақыру, жедел жәрдем, емхана мен стационар деңгейіндегі шұғыл көмек, әлеуметтік маңызы бар, жұқпалы ауруларды, онкологиялық ауруларды емдеу осы пакетке кіреді және сақтандырылған мәртебесіне қарамастан барлығына көрсетіледі.

Для Бизнеса

Кому дали отсрочку по обязательным платежам в Фонд социального медицинского страхования и почему работники предприятий сталкиваются с отказом в предоставлении медуслуг в ОСМС – отвечаем на самые актуальные вопросы бизнеса.

Кто не платит до 1 октября и для кого льготный период по платежам за ОСМС закончился 1 июля?

С 1 апреля до 1 июля от уплаты отчислений в Фонд социального медицинского страхования были освобождены субъекты крупного предпринимательства, по следующим видам деятельности:

– розничная торговля автомобилями, легкими автотранспортными средствами, например, мотоциклами, автомобильными деталями, узлами и принадлежностями;

– розничная торговля в крупных торговых сетях, стационарных торговых объектах, неспециализированных магазинах, являющихся торговыми объектами, за исключением аптек, торговли продуктами питания, напитками и табачными изделиями;

– техническое обслуживание и ремонт автомобилей, за исключением произведенных станциями техобслуживания, находящимися на придорожной полосе.

– воздушно пассажирский транспорт,

– предоставление услуг гостиницами и аналогичными местами для проживания,

– деятельность ресторанов и предоставление услуг по доставке продуктов питания,

– аренда и управление собственной или арендуемой недвижимостью, а также предоставление коммерческих помещений в аренду.

 

С 1 апреля до 1 октября действует освобождение от уплаты взносов ОСМС и сохраняется застрахованность работников по 29 видам деятельности для субъектов МСБ:

  • юридические консультанты, нотариусы, адвокаты, частные судебные исполнители, медиаторы;
  • консультанты по вопросам коммерческой деятельности и управления;
  • туристские агентства и туроператоры;
  • санитарно-эпидемиологические, больничные и санаторно-курортные организации;
  • частные дошкольные, начальные и средние учебные заведения;
  • частная врачебная практика, стоматологии;
  • концертные и театральные залы;
  • фитнес-клубы;
  • стирка и химчистка текстильных и меховых изделий;
  • парикмахерские и салоны красоты.

Должен ли бизнес по истечении льготного периода (с 1 января до 1 июля) оплатить отчисления за своих работников за прошедшие 6 месяцев?

Да. Льготный период – это отсрочка платежей, которая не отменяет обязательств по их уплате. Так, согласно пункту 3 статьи 5 Закона «Об ОСМС», лица, за которых не произведена уплата отчислений и (или) взносов в фонд, для приобретения права на медицинскую помощь в системе обязательного социального медицинского страхования обязаны оплатить взносы в фонд за неуплаченный период, но не более двенадцати месяцев, предшествующих дате оплаты. Поэтому работодателям необходимо оплатить за прошедшие 6 месяцев, чтобы их работники имели возможность пользоваться пакетом ОСМС.

Каков размер отчислений за работников?

Работодатель платит за работника отчисления в размере 2% от дохода работника, а также удерживает 1% от начисленной заработной платы работника.

Начисляются ли пени или штрафы за несвоевременную уплату или полную неоплату отчислений за работников работодателю?

Да. Для работодателей, отчисляющих взносы за своих работников, предусмотрены пени за задолженность по ОСМС в размере 1,25% от суммы задолженности за каждый день просрочки, включая день оплаты. Если работодатель не платит за работника, или делает это не своевременно, работник не может получить медицинскую помощь в пакете ОСМС, его статус автоматически меняется на «не застрахован».

Должен ли работодатель производить отчисления в Фонд СМС за работников, не являющихся резидентами Казахстана?

Да. Если есть работник является гражданином из стран Евразийского экономического союза (Армения, Беларусь, Кыргызстан, РФ), работодатель обязан согласно условиям международного договора, ратифицированного Республикой Казахстан и Закона «Об ОСМС» ежемесячно производить отчисления за работника.

Должен ли работодатель производить отчисления за работника, отчисляющего взносы самостоятельно в качестве ИП или работника по договору ГПХ?

Да. Работодатель производит отчисления согласно своим обязательствам, вне зависимости от наличия у работника дополнительного социального статуса. Работник при этом отчисляет взносы за себя, как ИП в размере 5% от 1,4 МЗП, или 2 975 тенге, либо как договорник ГПХ в размере 1% от получаемого по договору дохода. При этом, совокупный облагаемый доход из всех источников, не должен превышать 10 МЗП, или 425 тыс. тенге.

Могут ли сотрудники предприятий, освобожденных от уплаты отчислений за работников до 1 октября, получать медицинскую помощь в ОСМС?

Да, могут. До 1 октября работникам субъектов МСБ, осуществляющих деятельность в секторах экономики, наиболее пострадавших от введения ограничительных мер в связи пандемией, согласно поданным спискам в Фонд социального медстрахования, присваивается статус «застрахован».

Даже если вы не застрахованы, стоит помнить, что вы имеете право на медицинскую помощь в пакете бесплатной медицинской помощи, гарантированной государством. Приемы специалистов участкового врача, педиатра, врача общей практики, вызов врача на дом, скорая помощь, экстренная помощь на уровне поликлиники и стационаров, лечение социально-значимых, инфекционных заболеваний, онкозаболеваний входят в этот пакет и оказываются всем вне зависимости от статуса застрахованности.